Polish Czech English Estonian French German Italian Russian Slovak Ukrainian

Honorowy Obywatel Gminy Józefów Pan Konrad Bartoszewski PS. "Wir"

Pan Konrad Bartoszewski

Doktor nauk humanistycznych, porucznik AK, pedagog, badacz leksykograf. Urodził się 5 lipca 1914 roku w Baranówce na Wołyniu. W latach 1937/1938 ukończył Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy przy 3 Dywizji Piechoty Legionów w Zamościu. Brał udział w walkach wrześniowych.

W październiku 1939 r. wraz z rodzicami zamieszkał w Józefowie, gdzie oddał się pracy konspiracyjnej. Po śmierci Jana Trochomiuka został dowódcą placówki Józefów a od listopada 1941 r. Komendantem Rejonu: Józefów, Aleksandrów, Łukowa, Babice. Brał udział w szeregu akcjach zbrojnych przeciwko okupantowi. Ujawnił się w 1947 r. a w 1952 roku został aresztowany. Po dwu latach został zwolniony z aresztu i zamieszkał we Wrocławiu. W 1969 r. podjął pracę na KUL a w 1979 roku przeszedł na emeryturę. Zmarł 21 kwietnia 1987 r. w Lublinie.

Konrad Bartoszewski - pseudonimy "Zadora", "Wir". Doktor nauk humanistycznych, porucznik Armii Krajowej, pedagog, badacz leksykograf. Urodził się 5 lipca 1914 roku w Baranówce na Wołyniu, syn Wacława Bartoszewskiego, lekarza weterynarii i Janiny z Rychterów. Naukę rozpoczął w Kowlu, kontynuował ją w Gimnazjum im. Jana Zamojskiego w Zamościu, gdzie otrzymał świadectwo dojrzałości. W 1933 r. rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim im. Jana Piłsudskiego, uzupełniane historią sztuki.

W latach 1937/1938 Konrad Bartoszewski ukończył Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy przy 3 Dywizji Piechoty Legionów w Zamościu. Dyplom magistra w zakresie filologii polskiej otrzymał w 1939 r. Brał udział w walkach wrześniowych , schodząc z pola bitwy pod Tomaszowem Lubelskim.

W październiku 1939 roku wraz z rodzicami zamieszkał w Józefowie Biłgorajskim, gdzie od samego początku oddał się pracy konspiracyjnej. Początkowo działał w szeregach Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej. Po śmierci Jana Trochomiuka został dowódcą placówki Józefów, a od listopada 1941 komendantem rejonu: Józefów, Aleksandrów, Łukowa, Babice.

W pierwszym okresie zasadniczym celem działania organizacji było:

  • organizowanie oddziałów, gromadzenie broni, amunicji, materiałów wybuchowych,
  • rozpoznanie terenu z punktu widzenia działań taktyczno-bojowych,
  • wdrażanie zasad konspiracji, przygotowanie bezpiecznych kryjówek,
  • szkolenie partyzantów, przygotowanie zaplecza sanitarnego, ochrona ludności, prowadzenie działań dywersyjnych.

Zarówno dla Niemców jak i dla oddziałów partyzanckich rejon józefowski miał szczególne znaczenie. Szlak kolejowy łączący Lubelszczyznę ze wschodem był bardzo ważnym obszarem strategicznym dla okupanta, który za wszelką cenę starał się zapewnić możliwie najlepsze warunki do stacjonowania wojska i transportu. Ogromne kompleksy leśne, ambicje i hardość ducha mieszkańców sprawiły, że oddział "Wira" i wiele innych grup partyzanckich odpowiedziały odwetem za pacyfikację i wysiedlenia ludności polskiej. Do najważniejszych akcji przeprowadzonych pod dowództwem Konrada Bartoszewskiego "Wira" należały:

  • czterokrotne zaatakowanie między 5 grudnia 1942 roku, a 6 stycznia 1943 roku linii kolejowej na odcinku Zwierzynniec-Maziły,
  • walka o Krasnobród ze zniszczeniem Urzędu Poczty i Gminy
  • kontynuacja walk w rejonie, która doprowadziła jednak do dekonspiracji podziemia oraz aresztowania Bartoszewskiego i Korsarza

W walkach tych bierze czynny udział około 800 ludzi, wiąże się to z koniecznością sprawnego dowodzenia, pomocą ze strony mieszkańców Józefowa i innych miejscowości, a przede wszystkim z odpowiedzialnością za życie wszystkich osób zaangażowanych w te działania. Uderzenie oddziałów partyzanckich na pobliski Krasnobród, gdzie po wkroczeniu do miasteczka zniszczono dokumentację kontyngentową urzędu gminnego oraz rozbito centralę telefoniczną na poczcie, koncentracja oddziałów partyzanckich pod Józefowem w rejonie tzw. Winiarczykowej Góry, gdzie pomimo zimy i nocnej pory zebrali się w jednym miejscu prawie wszyscy uczestnicy ruchu oporu z rejonu józefowskiego, walki pod Lasowcami, Zaborecznem i Różą określane są jako "powstanie zamojskie lub józefowskie".

25 lutego 1943r. w trzy godziny po aresztowaniu, "Selim" odbija z rąk okupanta swojego dowódcę i jego zastępcę. Kilka godzin później 26 lutego "Wir" z grupą wiernych towarzyszy obserwuje z pobliskiego wzgórza działania Niemców, którzy otoczyli józefowski rynek i spędzili do jego centrum ludzi. Prawdopodobnie już wtedy w głowie tego wspaniałego dowódcy, a w szczególności wielkiego człowieka rodziło się hasło: "Odpowiedzialność aż do końca"

Jesienią 1943 roku "Wir" znalazł się powtórnie w okolicach Józefowa. Jeszcze w zimie tego roku w okolicach Brzezin a następnie Trzepietniaka, zorganizował kurs młodszych dowódców piechoty, z nimi podejmował akcje dywersyjne, w lasach pod Aleksandrowem ubezpieczał szpital AK obwodu Biłgoraj. W czerwcu oddziały partyzantów broniły linii rzeki Tanew przed oddziałami Kałmuków. Mając na uwadze bezpieczeństwo cywilnej ludności oddziały przebywały w lasach. W ostatniej dekadzie czerwca rozpoczęła się akcja "Sturmwind II". Regularne oddziały niemieckie otoczyły kordonem Puszczę Solską ze zgrupowanymi tam oddziałami polskimi i radzieckimi. Po odejściu majora Kaliny, rotmistrz Miecz przekazuje dowodzenie "Wirowi", który porusza się tylko konno. Podjęta przez niego próba przebicia nie powiodła się. Niestety dla wszystkich, z okrążenia wyszła połowa zgrupowania, z czego jedynie oddział "Wira" nie uległ rozproszeniu (dowódcę z pola walki wynieśli żołnierze) i w dalszym ciągu prowadził działalność partyzancką. Stanął też do akcji "Burza". Konrad Bartoszewski został dowódcą 9 Pułku Piechoty Ziemi Zamojskiej. Nie złożył na tych terenach broni, walczył nadal z innym już wrogiem. Konrad Bartoszewski - "Wir" ujawnił się w 1947 roku. W 1952 przeniósł się z Warszawy do Radomia, gdzie został aresztowany. Zwolniony po dwu latach, zamieszkał w Niekłaniu, a później we Wrocławiu, gdzie doktoryzował się na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1969 roku podjął pracę na KUL, jako adiunkt naukowo-badawczy w Redakcji Encyklopedii Katolickiej. Był redaktorem działu literatury angielskiej i amerykańskiej. W sierpniu 1979 roku jako stypendysta przebywał w Bambergu (RFN). Tegoż roku przeszedł na emeryturę ale pracował w niepełnym wymiarze godzin. Od 1983 roku podejmował tylko prace zlecone.

Działalność pisarską Bartoszewski zapoczątkował, publikując fragmenty wspomnień z lat okupacji hitlerowskiej pod pseudonimami "Zadora" i "Wir". Ukazały się one w Wydawnictwie materiałów do dziejów Zamojszczyzny w latach 1939-1944, redagowanych przez Zygmunta Klukowskiego. Trzy dalsze prace tego rodzaju ukazały się w publikacji p.t. "Zamojszczyzna w okresie okupacji hitlerowskiej", podpisanej nazwiskiem autora. Pierwsze swoje artykuły popularno-naukowe ogłosił w "Wiadomościach Legnickich". Następne ukazały się w "Szkicach Legnickich". W związku z tematem rozprawy doktorskiej Bartoszewskiego powstała książka p.t. "Mieczysław Romanowski. Poeta powstaniec". Osobliwość poety była bliska autorowi przez bohaterską śmierć w kwietniu 1863r. pod Józefowem Biłgorajskim. Zjego inicjatywy powstała także Izba Pamięci Mieczysława Romanowskiego w Józefowie Biłgorajskim. Był autorem jej scenariusza. Opracowana przez Bartoszewskiego biografia Kornela Ujejskiego, została wydrukowana i wydana po jego śmierci. Praca naukowa na Kul przyniosła efekt w postaci opracowania 104 haseł, zamieszczonych w sześciu tomach Encyklopedii Katolickiej.

Konrad Bartoszewski - "Wir" zmarł po krótkiej, ale ciężkiej chorobie w dn. 21 kwietnia 1987 r. w Lublinie i pochowany został na cmentarzu przy ul. Lipowej. Pogrzeb miał charakter manifestacyjny. Biblioteka Uniwersytecka KUL zorganizowała okolicznościową wystawę, poświęconą życiu i twórczości zmarłego.

Konrad Bartoszewski - "Wir" został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V Klasy, Krzyżem Walecznych dwukrotnie, Krzyżem Armii Krajowej, papieskim Orderem Pro Ecclesia et Pontifice, Medaille de Reconaissance, Medaille d'Europe. Jego imię nadano ulicom w Józefowie Biłgorajskim i Biłgoraju. W Józefowie znajduje się grób jego rodziców i siostry. Od 1995r. Konrad Bartoszewski - "Wir" jest patronem Szkoły w Górecku Starym.

   
   

 

Inwestycje Gminne