Uroczystość patriotyczno-religijna upamiętniająca Żołnierzy Armii Krajowej, Delegatury Sił Zbrojnych oraz Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" walczących na Ziemi Józefowskiej - 26 września 2021 r. osada Fryszarka - Józefów.

Pamięci Żołnierzy AK, DSZ i WiNW niedzielę, 26 września br. w Józefowie odbyła się uroczystość patriotyczno-religijna upamiętniająca Żołnierzy Armii Krajowej, Delegatury Sił Zbrojnych oraz Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" walczących na Ziemi Józefowskiej.

Głównymi organizatorami wydarzenia byli: Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Zamość i Koło Rejonowe ŚZŻAK w Józefowie. Współorganizatorami: Nadleśnictwo Józefów, Roztoczański Park Narodowy, Gmina Józefów, Stowarzyszenie Rozwoju Lokalnego Zamojszczyzna, Stowarzyszenie Rodzin Żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego "Osuchy 1944" (impreza towarzysząca - rajd po miejscach pamięci narodowej), Grupa Rekonstrukcji Historycznej im. por. Konrada Bartoszewskiego ps. Wir (impreza towarzysząca - rajd po miejscach pamięci narodowej).

Ważnym punktem uroczystości było odsłonięcie pomnika - Upamiętnienia Żołnierzy Armii Krajowej, Delegatury Sił Zbrojnych oraz Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" walczących na Ziemi Józefowskiej.

Wydarzenie jest zwieńczeniem kilkuletniej pracy, związanej z opracowaniem wykazu, zawierającego imiona i nazwiska, osób walczących w powyższych strukturach Polskiego Państwa Podziemnego i II Konspiracji, członków Koła Rejonowego ŚZŻAK w Józefowie - Pana Prezesa Koła Andrzeja Wojtyło, Józefa Więcławadr Andrzeja Harkota. Wykaz powstał na podstawie literatury historycznej, materiałów pozostających w zasobach Koła Rejonowego w Józefowie, rodzin oraz archiwum IPN w Lublinie. Prezes Koła Andrzej Wojtyło był autorem wstępnego projektu upamiętnienia, końcowy projekt upamiętnienia jest wynikiem pracy wnuczki Konrada Bartoszewskiego ps. Wir Sylwii Bartoszewskiej. Upamiętnienie zostało sfinansowane ze źródeł darowizny przekazanej przez Nadleśnictwo Józefów, reprezentowanego przez Nadleśniczego Stanisława Nawrockiego i dobrowolne wpłaty darczyńców.

Czas upływa i odchodzą od nas ostatni kombatanci, świadkowie tragicznych wydarzeń lat II wojny światowej. Upamiętnienie ma na celu zachowanie pamięci, wyróżnienie i rozpowszechnienie informacji o bohaterach Ziemi Józefowskiej w świadomości mieszkańców i osób odwiedzających Roztocze i Puszczę Solską. Lasy Roztocza i Puszczy Solskiej są uświęcone krwią wielu bohaterów II wojny światowej i II Konspiracji. Upamiętnienie ma formę kamienia wapiennego z płytą główną/informacyjną wykonaną z granitu oraz 2 tablic bocznych z imiennymi wykazami członków AK, DSZ i WiN. Pomnik zlokalizowany jest w lasach Puszczy Solskiej, w miejscu dawnej osady Fryszarka. Lasy były dla partyzantów domem, schronieniem a dla wielu miejscem wiecznego spoczynku. Tekst tablicy głównej i wykaz żołnierzy Armii Krajowej, Delegatury Sił Zbrojnych oraz Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" zostały zaakceptowane przez Instytut Pamięci Narodowej Komisję Ścigania Zbrodni przeciw Narodowi Polskiemu Dyrektora Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa w Warszawie Adama Siwka i Naczelnika Biura w Lublinie dr hab. Jacka Romanka.

Powyższy projekt  wpisuje się  w bogatą działalność Koła Rejonowego ŚZŻAK w Józefowie, także tą mającą na celu zachowanie pamięci o wydarzeniach, miejscach i osobach. W listopadzie 2012 r. została odsłonięta Tablica upamiętniająca poległych i pomordowanych mieszkańców gminy Józefów na murze kościoła Parafialnego w Józefowie. Członkowie Koła ŚZŻAK, jak też członkowie Stowarzyszenia Wychowanków LO w Józefowie opracowali wykaz poległych i pomordowanych, zebrali datki na wykonanie tablic, następnie zlecili i sfinansowali wykonanie tablic na murze kościelnym. W dniu 2 czerwca 2013 r. miało miejsce uroczyste odsłonięcie tablicy ufundowanej przez ŚZŻAK i społeczeństwo Józefowa upamiętniającej Żołnierzy Wyklętych z terenu gminy Józefów. Na tablicy upamiętniono: Krystiana Herca ps. "Hel", "Tarzan", Stefana Horodelskiego ps. "Es", Franciszka Lala ps. "Słowik", Ignacego Pytera ps. "Murzyn"Stanisława Szklarza ps. "Zawisza". W tym dniu również przy ścieżce dydaktycznej Nadleśnictwa Józefów w sąsiedztwie tzw. dębu papieskiego noszącego imię por. Konrada Bartoszewskiego ps. "Wir" zostały posadzone dęby poświęcone pamięci organizatorów zbrojnego podziemia w Józefowie. Przy wysadzonych dębach została zamontowana tablica informacyjna prezentująca sylwetki dowódców partyzanckich z Józefowa. W latach 2013 - 2014 wspierano odtworzenie, remont i renowację obiektów - obelisków powstałych w roku 1974 a upamiętniających miejsca ważniejszych wydarzeń z okresu II wojny światowej na terenie Gminy Józefów. Pracami objęto 12 obiektów z kamienia murowego wapiennego położonych w różnych miejscach Puszczy Solskiej.

Termin odsłonięcia projektu "Upamiętnienia" nie jest przypadkowy - 27 września br. przypada 82. rocznica utworzenia Służby Zwycięstwa Polski (SZP) struktury, która dała początek  Polskiemu Państwu Podziemnemu, tajnej struktury państwa polskiego, istniejącej w czasie II wojny światowej podległej Rządowi RP na uchodźstwie. Był to system władz państwowych, działający w imieniu Rzeczypospolitej, w czasie okupowania terytorium państwa polskiego przez III Rzeszę i ZSRR.

Niedzielne uroczystości rozpoczęły się zbiórką przy Urzędzie Miejskim w Józefowie, skąd uczestnicy udali się do miejsca uroczystości tj. osady Fryszarki. Uroczystość we Fryszarce rozpoczęła się odśpiewaniem hymnu RP i podniesieniem flagi państwowej RP na maszt przez poczet flagowy wystawiony przez 25 Zamojskiego Batalionu Lekkiej Piechoty im. mjr. Stanisława Prusa ps. "Adam".  W uroczystościach brały udział poczty sztandarowe: poczet sztandarowy Wojska Polskiego z  25 Zamojskiego Batalionu Lekkiej Piechoty im. mjr. Stanisława Prusa ps. "Adam", poczty sztandarowe organizacji kombatanckich i stowarzyszeń: poczet sztandarowy ŚZŻAK Okręg Zamość i Kół Rejonowych z Zamościa, Józefowa, Zwierzyńca, Horyńca, Ulchówka, Głowna, Łabuń i Tomaszowa Lub., Związku Inwalidów Wojennych w Tomaszowie oraz drużyn harcerskich, w tym z 10. DH Traperski Krąg z Suśca im. por. Jana Leonowicza ps. Burta.

Następnie odbyło się wręczenie dokumentu, podpisanego przez Ministra Obrony Narodowej Pana Mariusza Błaszczaka, potwierdzającego mianowanie na wyższy stopień wojskowy - kapitana - dla śp. por. Konrada Bartoszewskiego ps. Wir. Na ręce wnuka Konrada Bartoszewskiego ps. Wir ks. por. dr Piotra Bartoszewskiego mianowanie przekazał Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Pan Mariusz Kamiński, przy obecności płk. Jerzego Flisa  - Szefa Wojskowego Sztabu Wojskowego w Lublinie.

W dalszej części w intencji Żołnierzy Armii Krajowej, Delegatury Sił Zbrojnych oraz Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" walczących na Ziemi Józefowskiej została odprawiona Msza Św. polowa koncelebrowana przez wnuka Konrada Bartoszewskiego - ks. por. dr Pawła Bartoszewskiego, duszpasterza Kościoła rektoralnego pw. św. Judy Tadeusza w Lublinie, ks. Zenona Mrugałę Dziekana Dekanatu Józefów, proboszcza parafii pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Józefowie i ks. Waldemara Kostrubca proboszcza parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Łukowej.

W imieniu organizatorów uroczystości tj. Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Zamość reprezentowanego przez jego Prezesa Posła na Sejm RP Sławomira Zawiślaka i Prezesa ŚZŻAK Koła Rejonowego w Józefowie, oficjalnego powitania uczestników uroczystości dokonał Andrzej Wojtyło - Prezes Koła Rejonowego ŚZŻAK w Józefowie.

Kolejnym ważnym punktem uroczystości było odsłonięcie pomnika - Upamiętnienia. Uroczystość zgromadziła wielu uczestników, wspomnianego wcześniej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Pan Mariusza Kamińskiego, Wojewodę Lubelskiego Pana Lecha Sprawkę, Panią Poseł Beatę Strzałkę, Pana Posła Sławomira Zawiślaka, przedstawicieli Wojska Polskiego Szefa Wojskowego Sztabu Wojskowego w Lublinie płk. Jerzego Flisa,  w tym Garnizonu Zamość tj. w zastępstwie Dowódcy 3. Zamojskiego Batalionu Zmechanizowanego mjr. Rafała Kociubę, Dowódcę 18 Pułku Przeciwlotniczego  Zamościu płk. Radosława Kurdaja, w zastępstwie Komendanta 32 ojskoego Oddziału Gospodarczego  Zamościu mjr. Bernarda Szczęśniaka i Dowódcę 25 Zamojskiego Batalionu Lekkiej Piechoty im. mjr. Stanisława Prusa ps. "Adam" ppłk Wojciecha Bryknera, Dyrektora RDLP w Lublinie Pana Zygmunt Byrę, Instytut Pamięci Narodowej w Lublinie reprezentował Pan Paweł Skroka,  Nadleśniczego Nadleśnictwa Kraśnik Pana Adama Kornata, Starostę Biłgorajskiego Pana Andrzeja Szarlipa, Radnego Rady Powiatu w Biłgoraju - z-cę KRUS w Lublinie Henryka Paskę,  Komendanta Powiatowego Policji młodszego inspektora Marka Jamroza, Prezesa i Skarbnika  Stowarzyszenie Rodzin Żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego "Osuchy 1944" Pana Waldemara BłaszczakaAnnę Teresę Stańczyk - Przyłuską, Prezesa Stowarzyszenia "Ocalić od zapomnienia" w Brzezinach Magdalenę Szczepańską, Przewodniczącego Grupy Rekonstrukcji Historycznej im. por. Konrada Bartoszewskiego ps. Wir Grzegorza Koperwasa wraz z liczną grupą członków, Harcerzy z 10. DH Traperski Krąg z Suśca z Panią Harcmistrz Anną Rojek i inne drużyny, Samorządowców: Burmistrza Józefowa Romana Dziurę, Wójtów Gmin w Łukowej, Bełżcu, Ulchówku, Radnych RM w Józefowie, Dyrektorów Szkół i Instytucji z terenu Gminy Józefów, Prezesa Stowarzyszenia Wychowanków Liceum Ogólnokształcącego w Józefowie Pana Henryka Byrę, Prezesa Zarządu Gminnego OSP RP w Józefowie Pana Ryszarda Bojarskiego i wielu innych, w tym przedstawicieli mediów.

Bezpośrednio po odsłonięciu upamiętnienia zostały wygłoszone okolicznościowe przemówienia. Pan Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, iż reprezentuje rząd Rzeczpospolitej Polskiej, ale jego obecność ma również charakter osobisty. Dziadek żony był żołnierzem Konrada Bartoszewskiego "Wira". Brał udział w walkach na terenie Ziemi Józefowskiej, w czasie okupacji niemieckiej, w tym brał udział w brawurowej akcji odbicia kapitana "Wira" z rąk niemieckich. Następnie głos zabrał Prezes ŚZŻAK O/Z Poseł na Sejm RP Sławomir Zawiślak, który nawiązał do działalność ŚZŻAK Okręg Zamość, w tym omówił bogatą działalność Koła Rejonowego ŚZŻAK w Józefowie. Kolejnych wystąpieniach głos zabrała Pani Poseł Beata Strzałka, Pan Starosta Andrzej Szarlip, Nadleśniczy Nadleśnictwa Kraśnik - Adam KornatWaldemar Błaszczak Prezes Stowarzyszenia Rodzin Żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego "Osuchy 1944" wszyscy przemawiający podkreślali wielkie zasługi w walce z niemieckim i sowieckim okupantem - żołnierzy - partyzantów z terenu Ziemi Józefowskiej i potrzebę upamiętniania ich czynu zbrojnego. Na zakończenie tej części uroczystości list do uczestników uroczystości skierowany przez Wicemarszałka Województwa Lubelskiego Michała Mulawę odczytała Pani Harcmistrz Anna Rojek - prowadząca uroczystość.

Po przemówieniach okolicznościowych odbył się ceremoniał wojskowy - Apel poległych i salwa honorowa. Ceremoniał wojskowy został przeprowadzony przez kompanię honorową wystawioną przez 25. Zamojski Batalion Lekkiej Piechoty im. mjr. Stanisława Prusa ps. "Adam pod dowództwem por. Damiana Siebieszuka.

Na zakończenie uroczystości przedstawiciele delegacji złożyli przed pomnikiem wieńce i wiązanki. Pani Harcmistrz Anna Rojek - prowadząca uroczystość - w imieniu organizatorów podziękowała wszystkim za przybycie i uczestnictwo w uroczystościach.

Tekst Andrzej Wojtyło
Zdjęcia Tomasz Ferens

Urząd Miejski w Józefowie Urząd Miejski w Józefowie Urząd Miejski w Józefowie
Urząd Miejski w Józefowie Urząd Miejski w Józefowie Urząd Miejski w Józefowie
Urząd Miejski w Józefowie Urząd Miejski w Józefowie Urząd Miejski w Józefowie
Urząd Miejski w Józefowie Urząd Miejski w Józefowie Urząd Miejski w Józefowie
Urząd Miejski w Józefowie Urząd Miejski w Józefowie Urząd Miejski w Józefowie